Vraagstelling, deelvragen en redeneerwijzen

De vraagstelling

In kwalitatief onderzoek mag de vraagstelling (en het onderzoeksontwerp) gedurende het onderzoek worden aangepast, maar vanaf het begin moet ze zo nauwkeurig mogelijk zijn. Een vraagstelling moet aan drie eisen voldoen:

1. Vorm: een open vraag, zodat er ruimte is voor een antwoord.
2. Content: in lijn met het onderzoeksdoel, met duidelijke units of analysis en bijbehorende kenmerken.
3. Type: laat zien wat voor soort kennis de vraag oplevert.

Verdere criteria: de vraag is efficiënt (het antwoord levert voldoende kennis om de doelstelling te bereiken, maar niet meer), sturend, open, begint met een h- of w-woord, noemt de onderzoekseenheid en vermijdt handelingsvragen.

Deelvragen

Deelvragen splitsen de centrale vraag op in deelstappen en geven weer welke stappen je tijdens het onderzoek zet. Ze moeten ook sturend zijn. Er zijn twee manieren om deelvragen te maken:

• Accumulatieve kennisvragen: de soorten kennis vormen een logische opbouw. Deelvragen kunnen van een niveau zijn dat voorafgaat aan het type van de hoofdvraag.
  • Beschrijvende hoofdvraag: deelvragen zijn beschrijvend.
  • Verklarende hoofdvraag: deelvragen kunnen beschrijvend zijn.
  • Voorspellende hoofdvraag: deelvragen beschrijvend of verklarend.
  • Evaluerende hoofdvraag: deelvragen beschrijvend, verklarend of voorspellend.
  • Voorschrijvende hoofdvraag: deelvragen kunnen van alle niveaus zijn.
• Splitsen in deelonderwerpen: deelvragen gebaseerd op verschillende aspecten of dimensies van het onderwerp.

Twee vuistregels: (1) alle deelvragen samen geven een volledig antwoord op de hoofdvraag; (2) de deelvragen leveren niet meer informatie op dan nodig is om de hoofdvraag te beantwoorden.

Casestudy volgens Nair: definitie en onderzoeksvragen

Volgens Nair is een casestudy het bestuderen van een fenomeen dat geen duidelijke grenzen heeft met zijn omgeving. Er zijn vaak veel causale verbanden aanwezig en het fenomeen wordt onderzocht aan de hand van meerdere bronnen van bewijs (interviews, documenten, observaties). Casussen, deelnemers en bronnen worden doelgericht geselecteerd, zodat ze volgens de aantekeningen representatief zijn voor het fenomeen en variatie in condities laten zien. Het doel is een intensieve, diepgaande verkenning van het fenomeen.

Logisch redeneren volgens Nair

• Pure inductie: het veld in zonder voorafgaande theoretische concepten of hypotheses. Dit is vrijwel onmogelijk en, als het al kan, onpraktisch. Je hebt altijd enige theoretische noties en bestaande theorie wordt ook gebruikt om het onderwerp af te bakenen.
• Pure deductie: te gestructureerd en voorgevormd om een theorie uit te breiden of bij te stellen. Als er geen bewijs wordt gevonden, houdt het op en wordt het fenomeen niet volledig uitgezocht.
• Abductie: een vorm van cognitief redeneren gericht op nieuwe ideeën, met een focus op verrassende en onverwachte feiten.